“Tarık“, konusunu İslam – Arap tarihinden alan bir piyestir. Tarık, efendisinin emri üzerine maiyetinde bulunan ordularla ispanya kıyılarına geçerek zaferlerle sonuçlanacak bir fetihler silsilesine başlar. Musa ibn Nusayr, ispanya’nın fethi için halifeye mektup yazarak izin talep etmiş, ancak cevabını beklemeden Tarık’ı bu iş için görevlendirmiştir. Musa, oğlu Mervan, Aziz ve kızı Zehra’nın huzurunda alınan kararı dile getirir. Bu arada Tarık ve Zehra’nın birbirlerine yazdıkları şiirler okunmaya başlanır.

Endülüs kralı Rodrik’ten zulüm görmüş olan Culyanus, İslam ordularının yanında yer alarak fetihte yardımcı olacağını; hatta, Septe’yi kan dökmeden teslim edeceğini söyler. Musa bu konuda tereddütlüdür. Culyanus ise ısrar eder. Got hükümeti çeşitli karışıklıklar içindedir. Tarifin getirdiği haberler, Got hükümetinin yenilmesinin kesin olduğunu söyler. Salha ve Zehra’nın Tarık’a olan muhabbetleri ortaya çıkar. Musa, eğer zafer kazanırsa kızı Zehra’yı kendisine vereceğini söyler.

Tarık gerekli hazırlıkları yaparak sefere çıkar. İspanyol ordusu dağılmış bir hâldedir. Tarık, Rodrik’i öldürüp başını vücudundan ayırarak onu Musa’ya gönderir. Kazandığı zafer üzerine ordusuna uzun bir nutuk dile getirir. Bu nutkunu söylerken düşman kuvvetlerinin attığı taşlar ve mızraklara bile aldırış etmez. Artık Endülüs tamamen İslam orduları tarafından fethedilmiştir. Bu arada Zehra, Salha’nın da Tarık’ı sevdiğini öğrenir ve memnun olur. Musa, Tuleytule’yi izinsiz işgal ettiği için Tarık’ı azarlar. Zehra ve Salha bu duruma çok üzülürler. Musa Tarık’ı başarılarından ötürü kıskandığı için onu hapsettirir.

Sabiha’nın babası, kızını İzzet’le evlendirmek için onun babası ile görüşür. İzzet’in babası Sadi Efendi hiç de onun gibi düşünmemektedir. Düğün yapmak için belli şartlar ileri sürmekte ve bu işi kendisi için bir şan ve şeref meselesi olarak görmektedir. Sadi Efendi, “Efendim aradığım parayı bulmadıkça düğünü yapamayacağım.” diyerek güya para meselesini halletmedikçe evliliğin gerçekleşmeyeceğini söyler. Aslında Sadi Efendi’nin niyeti oğluna düğün yapmak değil, bunu bahane ederek kızının mutluluğu için çırpınan Mesut Efendi’den para sızdırmaktır. Mesut Efendi, bu niyetinden habersiz olarak onun düşüncesinin yanlışlığını, bu işlerin sadece para meselesine dayandırılmayacağım belirtir. Sadi Efendi, oğlunu evlendirme bahanesi ile çeşitli kimseleri dolandırmıştır. Abdülvahab Efendi’nin kızını da istemiş, onu da aldatmıştır. Bu adamın maksadı oğlunu evlendirmek değil, çeşitli bahaneler uydurarak akraba olacağı kimselerden para sızdırmaktır.

İzzet ile Sabiha’nın evlilikleri meselesinde, Sadi Efendi’nin dışında, Sabiha’nın üvey annesi Raife de çeşitli entrikalar çevirmektedir Çünkü kendisi İzzet’i sevmektedir. Hatta Sabiha’yı bu işten vazgeçirmek için ona izzet’le birlikte çekilmiş bir resim bile gösterir. Aşırı derecede kötü ruhlu bir kadın olan Raife, para tamahı yüzünden üç aylık çocuğunu bile düşürmüş biridir.

Mesut Efendi, kızının mutluluğunu sağlamak için, tek taraflı bir fedakârlığı göze alır. Sadi Efendi’ye, ihtiyacı olan parayı vererek düğünü yapmasını ister. O, bu cazip teklifi hemen kabul eder. Yüz elli bin kuruş alan Sadi Efendi altı ay geçmesine rağmen bir türlü düğünü yapmaz. Sonunda Mesut Efendi iki gencin evlenmelerini sağlar. Ancak onların evliliği mutlu bir son ile bitmez çünkü kötülük numunesi Raife vardır.

Gıyasettin Aytaş, Tanzimat’ta Tiyatro Edebiyatı, Akçağ Yayınları