♦ 17. yüzyılda düz yazı alanında en önemli sanatçılardandır.
♦ Gezi türünde edebiyatımızın en büyük yazarıdır.
♦ Aslen Kütahyalı bir aileden gelen saray kuyumcusu Derviş Zılli Mehmet Ağa’nın oğlu olup İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Medrese öğreniminden sonra Enderun’da eğitim görmüştür.
♦ On ciltlik Seyahatname isimli eserinde İstanbul’dan başlayarak Anadolu, Rumeli, Suriye, Kafkasya, İran, Avusturya, Mısır, Balkanlar, Rusya… gibi ülkelere yaptığı gezilerini anlatır.
♦ Arı bir dille ve ilgi çekici bir üslupla yazdığı eserinde yalnızca gördüklerini ve yaşadıklarını yazmamış, gezdiği devletlerle ilgili tarih coğrafya, folklor, din ve inanış biçimlerini de yazmıştır.
♦ Gezdiği, gördüğü mekanlarla ilgili düşüncelerini sergilerken, başlı başına birer araştırma konusu olabilecek bilgiler, belgeler ortaya koyar. Bunlar arasında öyküler, türküler, halk şiirleri, söylenceler, masal, mani, ağız ayrılıkları, halk oyunları, giyim kuşam, düğün dernek, eğlence, inançlar, karşılıklı insan ilişkileri, komşuluk bağlantıları, toplumsal davranışlar, sanat ve zanaat varlıkları önemli bir yer tutar.
♦ Kimi zaman mübalağaya ve esprilere başvurması , insanları ve olayları masallaştırması, halk içinde yaşayan efsanelere yer vermesi esere renk katmaktadır.
♦ Başvurduğu hikâye tekniği (bugünkü anlayışla röportaj tekniği) ilgi çekicidir.

17. yüzyılda orta nesrin en önemli temsilcisidir. Hacı Halife lakabıyla bilinir. Enderun’dan silahtarlık göreviyle çıkmış aydın bir babanın oğlu olarak istanbul’da doğmuştur. İyi bir öğrenim görmüş, orduda kâtiplik yapmış, bazı seferlere katılmış, birçok memleketi tanıma fırsatı bulmuştur. Daha sonra kendini bilime vermiştir. Bir bilim adamı olan Kâtip Çelebi, daha çok didaktik amaçlı nesir yazmıştır.

Arapça yazdığı Keşf’üz Zünun, 14500 kitabı tanıtan bir bibliyografya yapıtıdır. Hacı Kalfa lakabıyla tanındığı Avrupa’da en çok bu eseri bilinir.
Kendisine uluslararası bir ün getiren eserlerinden biri olan Cihannüma adlı coğrafya kitabında dünyanın altı kıtası hakkında bilgiler vermiştir.

Fezleke adlı tarih kitabında Osmanlı tarihini, Arapça yazdığı Takvimü’t Tevarih‘te ise dünya tarihini anlatmıştır.

Mizanü’l-Hak (Doğruluk Terazisi) ve Düsturü’l-Amel (Davranışların Kuralları) adlı eserlerinde din, ahlak, hukuk, sanat gibi çeşitli konularda toplumsal yaşamda karşılaşılan sorunlara çözümler getirmiştir.

Tuhfetü’l Kibar fi Esfari’l-Bihar adlı eserinde ise Türk denizciliğinin zaferlerle dolu yıllarını hikâye etmiştir.
Bilim adamı olduğu için zamanının sanatlı nesir modasına kapılmamış, eserlerini açık ve kısa cümlelerle, sade nesre yakın bir dille yazılmıştır.

Naimâ Tarihi adlı eserinde Osmanlı tarihinin 1574-1659 yılları arasındaki olaylarını olduğu gibi hikâye etmekten çekinmemiş, devlet yönetimindeki bozuklukları ve bunların nedenlerini tarafsız bir tarihçi gözüyle anlatma başarısını göstermiştir. Sözlü ve yazılı kaynaklardan derlediği bilgileri bir araya getirmedeki ustalığı, olayları tahlil ve tasvir etmedeki gücü ve üslubunun çekiciliği, eserini başarılı kılan özellikler arasındadır.