Geçiş Dönemi Eserleri – Edebiyat Öğretmeni. İnfo

Edip Ahmet Yükneki

admin — Fri, 12 Jul 2013 13:54:05 +0000

EDİP AHMET YÜKNEKÎ (12. yüzyıl)
♦ Hayatı ile ilgili belgelere dayanan kesin bilgiler mevcut değildir. Doğuştan kör olduğu; fakat çok zeki bir insan olduğu bilinir. Edip Ahmet Yüknekî diye bilinmesini sağlayan ve doğduğu belde olan Yüknekî’nin Türkistan’da Taşkent yakınlarında bir kent olduğu tahmin edilmektedir.
♦ Döneminin saygı duyulan bir din adamı ve bilgili bir edibi olmakla beraber sanatçılık yönünün çok kuvvetli olduğu söylenemez. Onun gözünde sanatın, din ve ahlak değerlerini yayan yararlı bir araç olmaktan öteye geçmediği söylenebilir.

Atabetül Hakayık

admin — Fri, 12 Jul 2013 13:46:17 +0000

ATABETÜ’L-HAKAYIK
♦ “Gerçeklerin Eşiği” anlamına gelen eser, 12. yüzyılda Yüknekli Edip Ahmet tarafından Hakaniye lehçesiyle kaleme alınmıştır.
♦ Allah’ın, peygamberin ve 4 halifenin övüldüğü gazel biçiminde ve toplam kırk beyit olan 3 şiirden sonra dini, ahlaki öğütlerin verildiği 101 dörtlükten meydana gelen öğretici yani didaktik bir eserdir.
♦ Eserdeki dörtlükler, mani biçiminde kafiyelenmiştir.(aaxa)
♦ Aruz ölçüsü kullanılan eserdeki aruz kalıbı Kutadgu Bilig‘deki kalıbın aynısıdır.
♦ Dil bakımından Kutadgu Bilig’e göre daha ağır, sanat değeri açısından ondan daha zayıftır.

Kutadgu Bilig

admin — Sat, 06 Jul 2013 17:32:09 +0000

KUTADGU BILIG

“Mutluluk Veren Bilgi” anlamına gelen eser, XI. yüzyılda (1069-1070 yılında) Yusuf Has Hacip tarafından yazılarak Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han‘a sunulmuştur.
İslamiyet etkisinde ve aruzla yazılan ilk eserdir.
Aruz ölçüsüyle ve mesnevi biçiminde yazılmıştır.
Eserin sonuna eklenen 124 beyitlik kaside biçimindeki üç parça ile birlikte tamamı 6645 beyittir. Ayrıca beyitlerin arasına mani tipinde uyaklanan ve cinasların da görüldüğü 173 dörtlük serpiştirilmiştir.
On birli hece veznine benzeyen ve Şehname vezni olan Fa ûlün / fa ûlün / fa ûlün / fa ûl aruz kalıbıyla yazılmıştır.
Siyasetname türünde, ahlaki-didaktik bir eserdir.
Karahanlı Türkçesi de denilen Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır.
Eserde hükümdar Gündoğdu, vezir Ay-Toldı, vezirin oğlu Ögdülmiş ve Ogdurmış adlı dindar kişi olmak üzere dört kişi konuşturularak devlet yönetimi, hükümdarların görev ve sorumlulukları, erdemli yaşamanın yolları, bilginin önemi hakkında bilgi verilmiştir.
Alegorik bir yapısı vardır. Hükümdar adaleti, vezir mutluluğu, vezirin oğlu aklı, dindar kişi de kanaat ve akıbeti anlatan simgelerdir.