Yaşadığı dönemin ünlü âşıklarındandır. Bayburt’ta doğmuş (1795), öğrenimini Erzurum ve Trabzon medreselerinde yapmıştır. 1816-17 yıllarında İstanbul’a gelerek Mustafa Reşit Paşa ile yakınlık kurmuş ve Divan-ı Hümayun kalemine girmiştir. Bir süre İstanbul’da kaldıktan sonra Bayburt’a dönen ozanın sonraki yaşamı çeşitli görevlerle gittiği Hopa’dan Akka’ya, Ünye’den Mısır’a uzanan geniş bir coğrafyada geçmiştir. (Ölümü1859) Divan’ı ile başından geçen olayları manzum olarak anlatan Sergüzeştname adlı eseri bulunan şair, daha çok divan şairi olmak kaygısını gütse de bugünkü ününü sayıca az olan, hece ile söylemiş koşmaları ile destanlarına borçludur.

Divan’ında divan şiirinin bütün biçimleri ile yazılmış şiirler vardır. Usta bir taşlamacı (hicivci) olan ozan, bu tür eserlerinde yer yer açık saçık ve kaba küfürlere de başvurmuştur. Hicivciliği mizacının ve uğradığı haksızlıkların bir sonucudur.

Bayburtlu Zihni, bir işi için İstanbul’a geldiğinde, devlet dairelerinden birine uğrar. Ancak oradaki memurlar, onun kıyafetini yadırgar ve kendisiyle alay etmeye başlarlar. Memurlardan biri:

“Hoca efendi..” der. “Siz hem akıllı, hem de bilgili bir zata benziyorsunuz. Acaba benim yaşımı tahmin edebilir misiniz?”
Bayburtlu Zihni, altmışına yaklaşmış zâta cevap verir:
“Zât-ı âliniz, 30-35 civarında gösteriyorsunuz efendim…”
Zihni ile dalga geçmek isteyen diğer memurlar da aynı soruyu sormaya başlarlar. Şair, her birinin yaşını 15-20 yaş küçülterek söyleyince, o dairenin amiri lâfa karışır ve alaycı bir tavırla:
“Efendi hazretleri..” der. “Ne de güzel tahminlerde bulundunuz. Bu kabiliyet, sizde doğuştan mıdır? Yoksa daha sonra mı kazandınız?”
Bayburtlu Zihni, cevabı yapıştırır:
“Meslekten gelen bir kabiliyettir efendim. Babam at baytarıydı, bendeniz de eşeklere ve sıpalara bakardım.

SEYRANİ (19. YÜZYIL)

XIX. yüzyıl Halk edebiyatının ünlü üstadları arasındadır. Özellikle taşlamalarıyla ün yapmıştır.
Kayseri’nin şimdiki ismi Develi olan Everek ilçesinde dünyaya gelmiş (1800), yine hayata gözlerini açtığı yerde vefaat etmiştir (1866).
1830’lu senelerde İstanbul’dayken padişaha varıncaya kadar dönemin önde gelenlerini eleştirdiğinden Kayseri’ye dönmek zorunda kalmış, sonraki senelerde de pervasız, deli dolu tutumundan dolayı “Deli Seyrani” ismiyle ün yapmıştır
Aruzla kaleme aldığı şiirlerinden çok hece ölçüsü  ile  söylediklerinde başarılıdır.
Çağdaşlarına göre anlatımının sadeliği, yerel öğeleri şiirlerinde başarılı bir şekilde kullanışı, kafiyelerinin özgünlüğüyle dikkatleri üzerine çeker.

RUHSATİ (19. YÜZYIL)
♦ Yaşadığı yüzyılın saz çalamayan; fakat şiirlerini doğaçlama söyleyen badeli bir aşığıdır.
♦ Sivas’ın Kangal ilçesinde bir köy aşığı olarak yaşamış, yetiştirdiği çıraklarla âşıklık geleneğinde Ruhsati kolu zincirinin oluşmasını sağlamıştır.
♦ Aruzu kullansa da şiirlerinin çoğunu hece ile söylemiş, uyak ve redif kullanmayı bir ustalığa dönüştürmüştür.
♦ Şiirlerinde genellikle köy yaşamını yansıtmış, betimlemelere ve yerel öğelere fazlaca yer vermiştir.

♦ Çukurova bölgesinde , yerleşik hayata geçmeyi reddederek Osmanlıya baş kaldıran göçebe Türkmen aşiretlerinin sözcülüğünü yapmış ünlü bir saz şairidir.

♦ Güney illerinin bu büyük ozanı ile ilgili net bilgiler elimizde bulunmamaktadır.

♦ Şiirlerinde ele aldığı konulara bakarak onunla ilgili şunları söyleyebiliriz:  Bir elinde sazı, bir elinde tüfeği, dağdan dağa koşarak, aşiret üyelerini savaşa çağırarak, o dönemin Osmanlı yönetimine öfkesini haykırarak geçmiştir. Savaş olmadığı vakitler ise her türlü güzelliğe aşık , bir doğa ve aşk şairidir.

♦ Hiçbir sanat kaygısı olmayan , özentisiz, içten ve pervasız deyişiyle Türk halkının en çok beğendiği ozanlardan biri olmuştur.

♦ Asıl özelliği ve gücü, savaşlar için dile getirdiği koşma, varsağı ve destanlarında ortaya çıkar. Yaşadığı ortamın tarihi vakaları onu bir savaş şairi yapmıştır. Belki de en güzel şiirleri dağlarda kavgalar arasında kaybolup gitmiştir kim bilir?

♦ Eserlerinde divan edebiyatı etkisinde kalmayan Dadaloğlu, bir bakıma, Köroğlu’nun destansı söyleyişiyle Karacaoğlan’un coşkun söyleyişini sentezlemiştir..

Sanatı ve şiirleri gerek kendi döneminde gerekse kendinden sonra halk şairlerince taklit edilen, yetiştirdiği çıraklarıyla Emrah âşık kolunu meydana getiren , “Emrah koşması” nı âşıklık geleneğine kazandıran yaşadığı dönemin usta âşıkları arasındadır.

Geniş bir ünü olmasına karşın hakkında yeterince bilgi mevcut değildir.

Erzurumlu olduğu, Anadolu’da pek çok diyarı gezdiği, uzun süre kaldığı Sivas’tan sonra Niksar’a gidip son senelerini orada geçirdiği (ölümü 1854) kaynaklarca bildirilmektedir.

Şiirlerinde aşk, ayrılık, gurbet, zamandan ve kaderden yakınma gibi temalarla birlikte tasavvuf da mühim bir yer tutar.
Divan şiirinin etkisinde kalarak çoğu şiirinde aruzu ve aruz ile kaleme aldığı nazım biçimleri kullanmış, hece ölçüsüyle  oldukça az şiir söylemiştir.
Süslü, özenli bir dilin yanı sıra halk beğenisine uygun, akıcı, özgün imgelerle örülü, kulakta yer eden lirik koşmaları onu çağını aşırıp günümüze kadar gelmesini sağlamıştır.

• XVII. yüzyılda IV. Murat dönemi ünlü şairlerindendir.
• Gençlik döneminde Cezayir’de Garp Ocakları’nda görevli olduğu , “Kayıkçı” takma adını bundan dolayı aldığı tahmin edilmektedir.. İstanbul’a dönerek Yeniçeri Ocağı’na katıldıktan sonra pek çok savaşta görev almıştır.
• Şiirleri özellikle orduda çok rağbet görmüştür.
• Nazım tekniği kusurlu olmakla beraber dili çok sadedir.
• IV Murat‘ın Bağdat kuşatması esnasında şehit düşen Genç Osman isimli bir asker için söylediği destan çok popülerdir.

• 17. yüzyılda âşık edebiyatının en ünlü ve en çok şiir bırakan ismidir. Saz şairleri arasında büyük bir üstat olarak saygı görmüştür. Şiirlerinden kimileri bestelenmiş, kimileri tekkelerde ilahi gibi okunmuş; divanı halk arasında çok tutulmuştur.
• Yaşamı hakkında kesin bilgi olmamakla birlikte Konyalı olduğu ihtimali yüksektir. Düzenli bir öğrenim görmemiş ancak divan edebiyatını anlayacak kadar bir kültür edinmiştir. Şiirlerinden öğrenilen bilgiye göre orduya girmiş, savaşlara katılmıştır.
• En meşhur şiiri, 38 dörtlükten meydana gelen ve 105 şairin adının sayıldığı Şairname’sidir.
• Âşık tarzının divan edebiyatı nazım biçimlerine doğru kaymasında ve divan şirinin üslup özelliklerinin âşıklar arasında yaygınlaşmasında yol açıcı olmuştur.
• Divan ve halk şiirini en iyi kaynaştıran, hem hece hem de aruzla başarılı şiirler yazan bir şairdir. Fakat onun en değerli şiirleri heceyle yazdıklarıdır.
• Aşk, gurbet, dünyanın faniliği, ölüm, hayattan ve sevgiliden şikayet gibi temaların yanı sıra peygambere ve dört halifeye bağlılık, tarikat büyüklerini ululama, cehalet ve dalkavukluğa yergi ve bazı dinsel motifler şiirlerinin içeriğini oluşturur.

• 19. yüzyılın en ünlü usta âşıklarından biridir.
• 1772 yılında Bolu’nun bir köyünde doğan Dertli, 1845 yılında Ankara’da ölmüştür.
• Köyünden ayrıldıktan sonra yaşamı İstanbul, Konya, Mısır ve Ankara’da geçmiştir. İlk ününü 1826’da İstanbul’da âşıkların devam ettiği kahvehanelerden birindeki muammayı çözerek kazanmıştır. Kullandığı “Dertli” takma adının yaşamının güçlüklerinden geldiği söylenir, ama bir başka söylenti de bir sevda yüzünden “Dertli” adını aldığı yolundadır.
• Tekke ve divan edebiyatını çok iyi bilir. Divanı vardır.
• Aruz ölçüsüyle yazdığı birçok şiiri bulunur. Ancak, asıl ününü, ozanlık değerini hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerinde göstermiştir.
• Şiirlerinde talihten yakınma, aşk, doğa, din ve tasavvuf gibi konuların yanı sıra hiciv ve mizah yoluyla toplumsal konulara da değinmiştir.
• Kullandığı Arapça-Farsça sözcük ve tamlamalara rağmen söyleyişindeki akıcılık ve içtenlik, mecazlarındaki özgünlük onu güçlü kılan yanlardır.
• Şiirlerinde Fuzuli, Bağdatlı Ruhi, Nedim gibi klasik edebiyat şairlerinin; Âşık Ömer, Gevheri gibi kalem şairlerinin; ayrıca Kaygusuz Abdal ve Pir Sultan Abdal gibi Bektaşi – Alevi şairlerinin etkisi görülür.

• 17. yüzyılın ikinci yarısıyla 18. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı sanılmaktadır.
• Yaşamı hakkındaki bilgiler kesin değildir. Örneğin bir görüşe göre Kırımlı, başka bir görüşe göre İstanbulludur. Az çok bir medrese kültürüne sahip olduğu, divan edebiyatını bildiği şiirlerinden anlaşılmaktadır.
• Bir ordu şairi olduğu; Rumeli sınırlarından Şam’a, Arabistan’a dek birçok yerleri gezip dolaştığı, şiirlerinin verdiği sonuçlar arasındadır. Âşık Ömer’e oranla daha yalın bir anlatımı, çok daha Türkçe sözcük kullandığı, geleneksel Halk şiirine daha bağlı olduğu da görülür.
• Şiirlerinde hem heceyi hem aruzu kullanmıştır. Aruz ile yazdığı şiirlerinde başta Fuzuli olmak üzere klasik şairlerimizin tesiri görülür.
• Musiki ile de ilgilenmiş, besteler yapmış, kendi adı ile anılan bir makam bulmuştur.