♦ Batı Türkistan’dan Rumeli’ne kadar uzanan geniş coğrafya üzerinde, başta Azeri, Özbek İstanbul ve değişik Anadolu rivayetleri olmak üzere birçok rivayeti bulunur.

♦ Köroğlu Destanı’nın 16.yüzyılda Anadolu’da oluşan kolu, halk ozanı Köroğlu’nun veya hem ozan hem eşkıya Köroğlu’nun yaşamı, kişiliği ve macerasıyla birleşerek tazelenmiş ve gelişmiştir.

♦ Köroğlu Destanı, zamanla hikâyeleşmiş; taşıdığı özellikler bakımından daha çok, halk hikâyesi türü içinde değerlendirilmiştir.

Köroğlu Destanı’ nda ana olay şöyledir:

Köroğlu küçük bir çocukken, babası hizmet ettiği beye seçtiği 2 tayı beğendiremez. Bu nedenle gözleri şişlenerek cezalandırılır. Köroğlu, haksızlığa uğramış, zulüm görmüş bir babanın oğlu olarak büyür, yiğit bir delikanlı olur. Babasının cezalandırılmasına sebep olan taylardan biri de eşi bulunmaz bir küheylan olur. Köroğlu, babasının intikamını almak için Kırat adı verilen atıyla dağa çıkar, Çamlıbel’e yerleşir. Kısa sürede, kahramanlığı dillere destan olur. Etrafına topladığı yiğitlerle, halka zulmeden beylerin, paşaların korkulu rüyası olur. Ancak tüfeğin icat edilmesinden sonra adamlarının uzaktan kolaylıkla öldürülüşüne katlanamaz. Yiğitliğin artık tarihe karıştığını anlar ve ortalıktan kaybolur

♦ Hz. Hamza’nın hayatının anlatıldığı hikâyeler X. yüzyıldan itibaren önce sözlü gelenekte oluşmuş; 14. yüzyıldan itibaren de Farsçada yazıya geçirilmiştir, ilk Türkçe Hamzaname’yi ise Ahmedî’nin kardeşi Hamzavi kaleme almıştır. Türk nesrinin sade ve güzel ilk örneklerinden olan Hamzanameler, büyük bir halk kitlesi tarafından kahvehanelerde, yeniçeri ocaklarında, serhat kalelerinde yüzyıllarca sevilerek okunmuştur.

♦ Battalname geleneğini devam ettiren metinler arasında önemli bir yeri olan eser, 13. yüzyıl alperenlerinden olan Sarı Saltuk’un ve Bektaşi dervişlerinin Rumeli’nin fethinde gösterdikleri kahramanlıkları konu alır.

♦ Menkıbeye göre Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Nasrettin Hoca gibi tanınmış birçok şahsiyetin dostu olan Sarı Saltuk hakkında anlatılanlar Şehzade Cem Sultan‘ın isteği üzerine Ebu’l Hayr Rûmî tarafından derlenerek 1480 yılında yazıya geçirilmiştir.

♦ 12. yüzyılda sözlü olarak oluşan, 13. yüzyılda yazıya geçirilen bu destan Battalname tarzında yazılmıştır.
Danişmendname’de tarihi masallaştıran pek çok olay yanında, tarihe ışık tutan parçalar da vardır. Özellikle kahramanların gerçek kişiler olması, yer adlarının Anadolu coğrafyasına uygunluğu gibi nedenlerden ötürü Danişmendname uzun süre bir tarih kitabı olarak nitelendirilmiştir. Danişmentname’nin kahramanı olan Melik Danişment Gazi, Battal Gazi‘nin torunudur ve ona benzer. Bilgili, dindar ve usta bir kumandandır. Bir kılıç darbesiyle, düşman askerinin başını ve vücudunu oturduğu atın eğer kayışına kadar ikiye böler. Muharebe esnasında attığı naralarla koca bir orduyu dağıtır.

♦ Destanda Battal Gazi, Hüseyin Gazi’nin oğludur. Soyu Hz. Muhammet’in torunu Hz. Hüseyin’e dayandığı için Seyyit olarak anılır. Olağanüstü kahramanlığının yanı sıra son derece bilgili, cömert, yarı evliya niteliğinde bir kişidir. Bütün dilleri konuşur. Keşiş kılığında manastırlara girip İncil’den vaazlar verir. Tartışmalarda rahipleri yenerek onların Müslüman olmasına vesile olur. Ateşte yanmaz, vahşi hayvanlara hükmeder. Büyücü, cadı, dev gibi olağanüstü varlıklarla da savaşır. “Aşkar Devzâde” isimli atı da kendisi gibi kahramanlaştırılır.

♦ Cihat (din için yapılan mücadele) ve gaza (din uğruna savaşmak) ruhunun işlendiği destandaki olaylar genel olarak Müslüman-Hristiyan çatışmasından doğar.

♦ Anadolu’nun fethi sırasında Türk gazilerini gayrete getirmek için anlatılan Battalname’nin yazılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 13. yüzyılın sonuyla 14. yüzyılın başları olarak tahmin edilmektedir. Türk edebiyatında manzum ve mensur birçok Battal Gazi Menkıbesi kaleme alınmış; bunlar hikayeci âşıkların, meddahların repertuarlarında da yer almıştır.