Ahmet Şuayp Hayatı Biyografisi

Ahmet Şuayp, 1876 tarihinde İstanbul’da doğdu. Daha bebekken babasını kaybetti, ilk eğitimini Fatih Rüştiyesi (ortaokul)’nde yaptı. Vefa idadisi (lise)’nde ve Mekteb-i Hukuk’ta okudu. Sonradan Sadrazam olan Hakkı Pâşa’nın muavini olarak idare ve devletler hukuku dersleri okuttu. 1908’den sonra Mekteb-i Hukuk’taki derslerinin yanında Maarif Meclisi üyeliği, Tedrisât-i iptidâiye Müdürlüğü ve İstanbul Maârif Müdürlüğü görevlerini yürüttü. Divan-ı Muhasebat Müdde-i umumiliği yaparken 1910’da genç yaşta vefat etti.

Ahmet Şuayp Edebi Kişiliği ve Sanat Anlayışı

Ahmet Şuayp, edebî hayatına 1896’dan itibaren Servetifünun dergisinde yazdığı makalelerle başladı. Dergide kültür hayatımızla ilgili önemli incelemeler yayımladı. Ahmet Şuayp, Servetifünun topluluğunun yalnız edebî tenkit üzerinde yoğunlaşan ve sadece bu konuda eserler veren tek ismidir. Rıza Tevfik ve Mehmet Cavit’le birlikte “Ulûm-ı iktisâdiye ve İçtimâiye” dergisini kurdu. Bu dergide Fransız Devrimi ve Rusya Tarihi ile ilgili makaleler yayımladı.

Ahmet Şuayp, sosyal bilimler alanında çalışan eleştirmenlerimizin başında gelir. Sosyoloji, edebiyat, iktisat, hukuk, tenkit, tarih gibi pek çok konuda Batılı normları göz önünde bulundurarak bu alanlarda ufuk açıcı yazılar yazmıştır.

Ahmet Şuayp; “Hayat ve Kitaplarda”, “Hippolyte Taine” ve “Gustave Flaubert” hakkında önemli araştırmalar yapmıştır. Bu yazılar, Servetifünun’da tefrika edildikten sonra “Hayat ve Kitaplar” adıyla yayımlanmıştır. Fransız basınındaki edebî tenkit ve tartışmaları yakından takip ederek onları “Esmâr-ı Matbuat” adı altında Servetifünun’da yayımlamıştır.

Ahmet Şuayp, Fransız eleştirmen, Hippolyte Taine hakkında yazdığı incelemesinde Taine’in metodunu takip etmiştir. Hippolyte Taine’in; edebî eserin ırk, zaman ve çevre ekseninde incelenmesi gerektiği görüşünü benimsemiştir. Ahmet Şayp, Hippolyte Taine’in bazı düşüncelerini de eleştirmiş ve kabul etmemiştir.

Aynı şekilde Servetifünun yazarlarına da toplumsal özellik taşıyan bir edebiyat yaratamadıkları için ciddi eleştiriler getirmiştir. “Son Yazılar” adlı makalesinde bu eleştirilerin dozunu artırır. Hem yerli hem de Fransız edebiyatı üzerine inceleme ve eleştirileri ile Servet-i Fünun edebiyatında tenkit sahasında önemli tespitlerde bulunur.

Ahmet Şuayp Eserleri:

Hayat ve Kitaplar: Fransız edebiyatından hareketle kaleme aldığı ve Servetifünun’da yayımladığı “Hayat ve Kitaplar (1901)“da Hippolytte Taine, Gabriel Monod, Ernest Lavisse, Gustave Flaubert, Niebuhr, Ranke ve Mommsen gibi Batılı yazar ve düşünürlerin eserlerini incelediği makalelerden oluşan eser, bu devirde ilk derli toplu eleştiri kitabımızdır.

Esmâr-ı Matbuat: Servetifünun dergisinde, daha çok Batılı bir anlayışla eleştiri türünün güzel örneklerini sergilediği makaleleridir. “Hukuk-ı idare” ve “Hukuk-ı Umumiyye-i Düvel” adlı eserleri de önemlidir.

Diyarbakırlı Sait Paşa’nın oğlu. Faik Ali Ozansoy’un ağabeyidir. Diyarbakır’da doğdu. Diyarbakır gazetesinin başyazarlığını yaptı. II. Abdülhamit’in baskıcı yönetiminden kaçarak Paris’e gitti. Yurda dönüşünde 12 yıl Bursa’da zorunlu oturma cezasına çarptırıldı. Meşrutiyetten sonra Basra, Kastamonu, Musul, Trabzon ve Bağdat valiliklerinde bulundu. 1915’te İstanbul’a yerleşerek çeşitli gazetelerde yazarlık yaptı, istanbul’un işgalini protesto amacıyla yazdığı “Kara Bir Gün” başlıklı yazısı nedeniyle Malta’ya sürüldü. 1922’de yeniden istanbul’a yerleşti. 1927’de zatürreden öldü.

ilk şiirlerini bir araya getirdiği “Gizli Figanlar“da tema ve üslup bakımından Namık Kemal‘in etkisinde kalmıştır. 1898’de Servetifünun topluluğuna girdikten sonra bireysel temalara yönelmiştir. İkinci Meşrutiyet’ten sonra yeniden toplumsal konuları ele almış; gazeteciliği nedeniyle nesirle de uğraşmış; süslü, ağır bir dille yazarak Osmanlı nesrinin temsilcisi olmuştur. Cenap Sahabettin gibi dilde sadeleşme çabalarına karşı çıkmıştır.

Eserleri:

Şiir:

• Gizli Figanlar,
• Batarya ile Ateş (Şiir/Nesir)
• Firâk-ı Irak,
• Malta Geceleri (Şiir/Nesir)

Monografi

• Namık Kemal,
• Mehmet Akif,
• Fuzuli

Makale

• Çal Çoban Çal

İstanbul’da doğdu. Galatasaray Lisesini bitirdikten sonra Servetifünun ailesine katıldı. Konsolosluk memuru olarak Marsilya, Pire ve Kafkasya’da bulundu, istanbul’da Hariciye Nezaretinde çalıştı. Galasaray Lisesinde edebiyat öğretmenliği yaptı. Budapeşte Başkonsolosluğunda görevinden sonra son halife Abdülmecit’in başmabeyinciliğine atandı. Dışişleri Bakanlığı müsteşarlığında bulundu, istanbul’da karaciğer kanserinden öldü.

Edebiyata Servetifünun yazarı olarak başladı.
“Hâristan ve Gülistan” (Diken ve Gül Bahçesi) adlı eserinde Servetifünun’da yayımladığı bazı hikâyelerini bir araya getirdi. Hâristan, içinde hiç kadın bulunmayan bir ada; Gülistan, onun yalnız kadınların yaşadığı zıddıdır ve mutluluk bu iki ülkenin birleşmesindedir.
1908’den sonra Türkçülük akımının etkisiyle sanat anlayışını değiştirmiş, Millî Edebiyat saflarına geçmiştir.
1922’de yayımladığı ikinci kitabı “Çağlayanlarda Türk kültürünün özelliklerini, millî değerleri yansıtan on altı hikâye bulunmaktadır. Bu hikâyeler hem tema hem dil ve anlatım bakımından “Hâristan ve Gülistan“dan ayrılır.

“Gönül Hanım” romanında, Kafkasya’da Ruslara esir düşen bir Türk subayı ile Gönül adlı bir Tatar kızının aşklarını konu alır ve Pantürkizm ideali üzerinde durur.

Eserleri

Hikâye

• Hâristan ve Gülistan,
• Çağlayanlar

Roman

• Gönül Hanım

Servetifünun içinde daha çok eleştiri türünde yazılarıyla tanınmıştır. Muallim Naci‘den kalan karşıt görüşlere ve Edebiyat-ı Cedidecileri “dekadanlıkla suçlayan Ahmet Mithat Efendi‘ye cesur cevaplar vermiştir.

“Hayat-ı Muhayyel” adlı hikâye kitabında aynı adı taşıyan hikâyesi, Servetifünuncuların hürriyetsizlikten bunaldıkları sıralarda (1899) Yeni Zelanda‘ya göç etme hayallerini anlatır.

♦ Diğer Servetifünun sanatçılarına göre dil ve üslubunun daha açık ve yalın olması, eserlerindeki en önemli özelliktir.

♦ Edebiyat ve Hukuk başlıklı çeviri makalesi Servet-i Fünûn dergisinin kapatılmasına neden olmuştur.

Eserleri

Roman

• Nadide,
• Hayal İçinde

Hikâye

• Hayat-ı Muhayyel
• Hayat-ı Hakikiye Sahneleri
• Niçin Aldatırlarmış?

Anı

• Edebi Hatıralar,
• Siyasal Anılar

Eleştiri-polemik

• Kavgalarım

Biyografi

• Talat Paşa

istanbul’da doğdu. Askeri Rüşdiyeden sonra Bahriye (denizcilik) mektebini bitirerek (1893) deniz subayı oldu. 1894’te staj için Girit’e, 1895’te Almanya’ya gönderildi ve dönüşünde Tarabya’da elçilik gemilerinin irtibat subaylığına atandı. İlk evliliğini Tevfik Fikret‘in halasının kızıyla yaptı. Çeşitli gönül maceraları peşinde sürüklendi. Para kazanmak için imzasız olarak yazdığı Zambak adlı romanının ahlaka aykırı bulunması nedeniyle hapse mahkûm edildi ve ordu ile ilişiği kesildi. Hayatını yazarlıkla kazanmaya çalıştı. Zengin bir kadınla yaptığı ikinci evliliğini ancak bir yıl sürdürebildi. Cumhuriyet devrinde kadın dergileri çıkarmasına, ticaretle uğraşmasına rağmen ekonomik sıkıntılardan bir türlü kurtulamadı. 1926’dâ eserlerinden dolayı kendisine hayranlık duyan genç bir hanımla evlendi; ancak bu evliliğin daha ilk haftalarında geçirdiği felç yüzünden yatağa düştü ve yoksulluk içinde, 23 Aralık 1931 tarihinde istanbul’da öldü.

• Halit Ziya‘dan sonra dönemin en önemli roman ve hikâye yazarıdır.
• Edebiyatımızda ilk psikolojik roman sayılan Eylül en önemli eseridir.
• Halit Ziya’yı örnek alan yazar, gerek roman tekniği, gerek dil ve anlatımının sağlamlığı bakımından onun kadar başarılı olamamışsa da daha sade bir dille yazmıştır.
• Halit Ziya’nın başlattığı mensur şiir (düz yazıyla şiir) modasını Siyah İnciler adlı eseriyle sürdürmüştür.
• Eserlerinde Servetifünun edebiyatının genel karakterine uygun olarak, bireyin iç hayatını esas almış ve romantik duyguları, hayalleri ve aşkları işlemiştir. Bu içerik sadece, Kurtuluş Savaşı’ndan bazı kesitlerin yer aldığı “Halas” adlı romanında bir ölçüde değişmiştir.
• Hikâyeleri ve hemen hepsi uyarlama olan tiyatro denemeleri de vardır.

Eserleri

Roman

• Eylül,
• Ferda-yı Garam,
• Genç Kız Kalbi,
• Karanfil ve Yasemin,
• Böğürtlen,
• Son Yıldız,
• Define,
• Kan Damlası,
• Halas

Hikâye

• Âşıkane,
• İhtizâr,
• Son Emel

Mensur Şiir

• Siyah inciler
• Tiyatro
• Pençe,
• Cidal,
• Sansar..

Anı

• Edebî Hatıralar

1870 tarihinde Manastır’da dünyaya geldi, 1934’te istanbul’da hayatını kaybetti. Babasının Plevne’de şehit düşmesinden sonra ailesiyle birlikte istanbul’a geldi. Gülhane Askeri Rüştiyesini başarıyla bitirdi. Tıbbiye idadisinden sonra Askeri Tıbbiyeden mezun oldu. Doktor yüzbaşı rütbesini aldı. Paris’te dört yıl deri hastalıkları uzmanlığı yaptı. Memlekete döndükten sonra Mersin, Rodos, Cidde’de karantina doktorluğu, sıhhiye müfettişliği yaptı. 1914’te emekliye ayrıldı. Darülfünunda Türk Edebiyatı Tarihi dersleri verdi. Kurtuluş Savaşı esnasında Kuva-yı Milliyeye karşı olumsuz tutumu sebebiyle öğrencileri tarafından istifaya zorlandı. Daha sonra cumhuriyeti destekledi fakat hayatı yalnızlık içinde ve sadece edebiyat ile ilgilenerek geçti. Mezarı bugün Bakırköy’dedir.

• Tevfik Fikret‘ten sonra Edebiyat-ı Cedide’nin en önemli şairidir.
• Betimlemeye verdiği önem bakımından parnasizm; istiare ve müzikaliteye verdiği önem bakımından da sembolizmden etkilenmiştir.
• Kullandığı istiarelerle şiirimize yeni imgeler getirmiş; ancak “saat-i semen-fâm” (yasemin kokulu saatler), “havf-i siyah(siyah korku) gibi alışılmadık bağdaştırmalarıyla yadırganmış; özellikle Servetifünun karşıtlarının tepkisine neden olmuştur. Ahmet Mithat Efendi Sabah gazetesinde yayımladığı ünlü “Dekadanlar” yazısında Servetifünun şairlerini anlamsız şiirler yazmakla suçlayarak Fransız şiirindeki Dekadanlara (soysuzlar) benzetmiştir.
• Şiirlerinde aşk ve doğa temalarını işlemiş, “Şiirde güzellikten başka gaye aramam.” diyerek toplumsal konulara hiçbir şiirinde yer vermemiştir.
• Tüm şiirlerinde aruz ölçüsünü kullanmış, aruz-hece tartışmasında aruzu savunarak heceye karşı çıkmıştır.
• “Evrak-ı Leyal” adı altında toplayacağı şiirlerini kitaplaştıramadan ölmüştür. En ünlü şiirleri, kar yağışını betimlediği “Elhan-ı Şita” (Kış nağmeleri) ve “Yakazat-ı Leyliye” (Gece Uyanıklıkları ).
• Özellikle Meşrutiyetten sonra yazdığı eleştiri, deneme, gezi türündeki yazılarla düzyazıda büyük bir ustalık göstermiştir. Cümle kuruluşu açısından kusursuz bir sağlamlıkta ve biraz da sanatlı, süslü bir üslupla yazdığı bu yazılarda geniş bir edebi kültürün ve alaycı, iğneleyici ama zarif bir zekânın pırıltıları görülür.

Eserleri:

Şiir

• Tâmât / gençlik şiirleri (Anlamsız ve Uygunsuz Söz)
• Evrak-ı Leyal (Gece Yaprakları)

Özdeyiş

• Tiryaki Sözleri

Gezi

• Avrupa Mektupları,
• Hac Yolunda
• Afak-ı Irak (Irak Ufukları)
• Suriye Mektupları

Deneme-Sohbet-Makale

• Evrak-ı Eyyam,
• Nesr-i Harb,
• Nesr-i Sulh

Tiyatro

• Yalan,
• Körebe,
• Küçük Beyler

Halit Ziya, aslen Uşak’ın Helvacızâdeler adıyla bilinen, daha sonra İzmir’e yerleşerek Uşakizâdeler adıyla anılan eski bir ailesine mensuptur. Halı ticaretiyle uğraşan bu zengin ailenin İstanbul’a açtığı mağazanın başına Halit Ziya’nın babası geçmiş, Halit Ziya da bu sırada İstanbul’da doğmuştur. Halit Ziya, Fatih Askeri Rüştiyesini bitirdikten sonra babasının işleri bozulup İzmir’e geri dönmesiyle öğrenimine İzmir’de devam eder. Özel dersler alarak Fransızca öğrenir ve Avusturyalı Katolik rahiplerin yönettiği bir okula verilir ilk yazı denemelerini bu okulda okurken yapan Halit Ziya, babasının ticarethanesinde çalışmaya başlar. Bir süre sonra izmir Rüştiyesine Fransızca öğretmeni olur, sonra bunu Osmanlı Bankasında memurluk, izmir Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği ve istanbul’da Tütün Rejisindeki başkâtiplik görevleri izler. 1908’de Reji komiserliğine atanır. Darülfünunda Batı edebiyatı dersleri okutmaya başlar. 1909’da İttihat ve Terakki‘nin tavsiyesiyle V. Mehmet Reşat‘ın mabeyin başkâtibi olur. 1911’de Âyân azası seçilir. Cumhuriyetten sonra Yeşilköy’deki köşküne çekilerek yaşamını gazetelere yazı yazarak, anılarını yayımlayarak ve eserlerinin dilini yeni baskıları için sadeleştirerek sürdürür. Mezarı Bakırköy’dedir.

• Servetifünun Dönemi’nin roman ve öykü türündeki üstat yazarıdır. Modern Türk romancılığının babası sayılır. Edebiyatımızda roman sanatı ilk defa onun romanlarıyla yetkinlik doruğuna erişmiştir.
• Realizmin tüm ilkelerini başarıyla uygulamıştır.
• Sanatlı bir üslubu, uzun cümlelerle yazmasına karşın sağlam bir dili vardır.
• Recaizade’nin de bazı örneklerini verdiği mensur şiir tarzının öncülüğünü yapmıştır.
• Servet-i Fünûn dergisinde tefrika edilen “Mai ve Siyah“, “Aşk-ı Memnu” ve “Kırık Hayatlar“, en güzel romanlarıdır.
• Kendisine şöhret kapılarını açan “Mai ve Siyah“, (1897) ustalık döneminin ilk eseridir. Bu eser, aynı zamanda Edebiyat-ı Cedide hareketinin ve eski ile yeni arasındaki zihniyet mücadelesinin romanıdır. Roman ana çizgileriyle realist olmakla birlikte roman kahramanı romantiktir. Roman kahramanı Ahmet Cemil, sanat ve aşk hayalleriyle, hayatın acı gerçekleri karşısında yaşadığı büyük hayal kırıklığıyla Servetifünun neslinin sembolü gibidir.
• En başarılı romanı olan “Aşk-ı Memnu” Türk romanının da en büyük örnekleri arasında yer alır. Eserde Boğaziçi’nde alafranga bir hayat yaşayan aileler ile bu ailelerin bireyleri arasındaki aşk ve kıskançlık duygularına dayanan çatışmalar anlatılır.
• Servetifünun Dönemi romanlarının üçüncüsü olan “Kırık Hayatlar“da konak ve yalı hayatından toplumsal hayata açılarak orta halli ve yoksul ailelerin dramını ya da kırık hayatlarını nispeten sade bir anlatımla objektif olarak gözler önüne serer.
• Küçük hikâyelerinde aile ilişkileri, yoksul insanlar, hayvan sevgisi, aşk ve töre gibi konuları ele almıştır.
• Anı edebiyatımızın en güzel örneklerinden biri olan “Kırk Yıl” sadece kendisinin yetişme tarzı ve edebiyat hayatının değil, Abdülhamit devri sanat ve edebiyat hayatının da bir hikâyesi sayılabilir.
• “Kırk Yıl“ın devamı olan; ancak siyasî nitelikteki anılarını anlattığı “Saray ve Ötesi” mabeyin kâtipliğine tayininden (1909) Almanya gezisinden dönüşüne (1916) kadar olan süreyi kapsar.

Eserleri

İlk Romanları

• Sefile,
• Nemide,
• Bir Ölünün Hatıra Defteri,
• Ferdi ve Şürekâsı
• Servetifünun Dönemi Romanları
• Mai ve Siyah,
• Aşk-ı Memnu,
• Kırık Hayatlar

Son Romanı

• Nesl-i Ahir (Son Kuşak)

Büyük Hikâye

• Deli,
• Bir Muhtıranın Son Yaprakları,
• Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası,
• Bu muydu?,
• Heyhat,
• Valide Mektupları

Küçük Hikâye

• Bir Yazın Tarihi,
• Solgun Demet

Mensur Şiir

• Mensur Şiirler,
• Mezardan Sesler

Anı:

• Kırk Yıl,
• Saray ve Ötesi
• Bir Acı Hikâye (intihar eden oğluna dair)

Tiyatro

• Füruzan,
• Kâbus,
• Fare

Makale

• Sanata Dair

TEVFİK FİKRET HAYATI EDEBİ KİŞİLİĞİ, SANAT ANLAYIŞI ŞİİRLERİ (1867 -1915)

İstanbul’da Aksaray’da doğdu. Aksaray Valide Rüştiyesinde başladığı öğrenimini Mekteb-i Sultanide (Galatasaray Lisesi) birincilikle tamamladı (1888). Hariciye Nezaretindeki görevinden işsizlikten sıkıldığı ve maaşlar ödenmediği için ayrıldı, birikmiş aylıkları daha sonra evine gönderilince de almadı. 1891 senesinde Mirsad dergisinin açtığı şiir yarışmasında 1. lik kazanınca, edebiyat çevrelerinde ismini duyurdu.

1892’de açılan bir sınavda başarılı olarak Galatasaray Lisesinde Türkçe öğretmeni oldu. 1894 yılında Malumat dergisini çıkaranlar arasında o da vardı. 1895’te hükümetin memur maaşlarından kesinti yapmasına tepki olarak Mekteb-i Sultanideki görevinden istifa etti. 1896’da Servet-i Fünûn dergisinin yazı işleri müdürlüğüne getirildi. Aynı sene Türkçe öğretmeni olarak Robert Koleje girdi. 1901’de dergideki görevinden ayrıldı.

1906’da Robert Koleji civarında yaptırdığı ve Aşiyan ismini verdiği evine eşiyle ve oğlu Haluk’la birlikte yerleşti. 1908’te II. Meşrutiyetin ateşli savunucularından biri oldu. Meşrutiyetten sonra Hüseyin Cahit (Yalçın) ile beraber Tanin gazetesini çıkardı. Gazete ittihat ve Terakkinin yayın organı durumuna getirilmek istenince Tanin’den ayrıldı. Daha sonra Mekteb-i Sultani müdürlüğüne getirildi. O günlerde çıkan 31 Mart Olayı‘nı protesto etmek için bu görevinden de ayrıldı fakat öğrencilerinin ve Maarif Nazırı Nail Bey’in ricasıyla geri döndü. 8 ay sonra yeni Maarif Nazırı Emrullah Etendi ile anlaşamayarak görevinden bir daha dönmemek üzere ayrıldı, Aşiyan‘a çekildi. Ciddi bir şeker hastalığına tutulmuştu. Kolundan olduğu bir ameliyattan sonra hayata gözlerini yummuştur.

♦ Servetifünun edebiyatının öncüsü, üstat şairidir. Getirdiği yeniliklerle Türk şiirinin Batılı bir görünüm kazanmasında büyük rol oynamıştır. Büyük sanatçı kişiliğini Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit‘ten aldığı ilhamla birleştirerek şiirimizde hem biçim hem anlayış, duyuş ve hayal bakımından Avrupai bir tarz yaratmıştır.

♦ Edebiyat-ı Cedide topluluğu dağılıncaya kadar “sanat için sanat” anlayışına bağlı kalarak aşk, tabiat, aile, acıma, yoksulluk, temalarını genellikle karamsar bir bakışla ele almıştır. Ancak 1901’den sonra, özellikle II. Meşrutiyet sonrasında “toplum için sanat” anlayışına yönelerek vatan sevgisini dile getiren, toplumsal eleştiri yapan, gençliğe yol gösteren şiirler yazmış; idealist kişiliğiyle gençlere örnek olmuştur.

♦ Duyuş tarzı bakımından şairliğinin özellikle ilk aşamasında romantiklere bağlı olsa da biçimdeki titizliği yönüyle pamasizmden etkilenmiştir.

♦ Anlamın bir beyitte tamamlanması geleneğine son vermiş; dizenin herhangi bir yerinde başlayan şiir cümlesini, belirsiz sayıda dizeye dağıtmış, sonraki dizelerden birinin herhangi bir yerinde bitirmiştir (anjanbıman). Böylece nazmı nesre yaklaştırmakla birlikte şiire serbestlik kazandırmıştır.

♦ Divan şiirinin müstezat biçimini tanınmayacak biçimde değiştirerek Fransız şiirindeki serbest nazıma benzetmiştir.

♦ Aruz ölçüsünün kalıplarını müzikaliteleri bakımından değerlendirmiş, şiirin ölçüsünü şiirde işleyeceği konuya göre seçmiştir.

♦ Aruzu hatasız kullanarak Türkçeye uyarlamakta büyük bir başarı sağlamıştır. Ahmet Paşa ile başlayıp Baki, Şeyhülislam Yahya ve Nedim’le devam eden aruzun Türkçeye uyum süreci, Tevfik Fikret’le büyük bir aşama göstermiştir.

♦ Recaizade Mahmut Ekrem‘in “Her güzel şey şiirdir.” anlayışıyla başlayan şiirin konusunu genişletme girişimine daha da genişlik kazandırmış; her şeyin şiire konu olabileceği görüşüyle şiirdeki konu zenginliğini yeni boyutlara taşımıştır.

♦ “Hasta Çocuk” (Servetifünun’da yayımlanan ilk şiiri), “Balıkçılar”, “Nesrin”, “Verin Zavallılara”, “Ramazan Sadakası” gibi şiirlerinde acıma duygusunu uyandıran günlük yaşam tabloları vardır

♦Recaizade ile başlayan kartpostal altına şiir yazma modasını sürdürmüş; gerek başkasının yaptığı, gerek kendi yaptığı birçok resim için şiir yazmıştır. Doğa güzelliklerini betimlediği bu şiirlerin en ünlüsü on iki ayı anlattığı “Aveng-i Şühur“dur. Portre-şiir tarzını geliştirmiş; “Aveng-i Tesavir” adlı şiir serisinde on iki sanatçımızın (Fuzuli, Nef’i, Nedim, Recaizade Ekrem, Hamit, Cenap Sahabettin…) tasvir ve tahlilini yapmıştır. ilk şiir kitabı “Rübab-ı Şikeste‘ (Kırık Saz) adını taşır (1899).

♦Servetifünun topluluğu dağıldıktan sonra değişen sanat anlayışının ilk örneği “Sis” adlı şiiridir. 1902’de yazdığı bu şiirde istanbul’u bir fahişeye benzeterek istibidat yönetimine ve buna boyun eğen zihniyete yönelik lanet ve nefreti dile getirir.

♦ “Tarih-i Kadim” (1905) adlı şiirinde din kurumunu eleştirir ve bu yüzden Mehmet Akif Ersoy‘la tartışır.

♦ “Millet yoludur, hak yoludur, tuttuğumuz yol; Ey hak yaşa, ey sevgili millet, yaşa… Var ol!” beytinin tekrar edildiği “Millet Şarkısı” çok sevilmiş, Meşrutiyetin ilanı ile elden ele dolaşmıştır.

♦ “Rücu” adlı şiirini II. Meşrutiyetin doğurduğu iyimser duygularla yazmış, bir bakıma “Sis” şiirinde çizdiği olumsuz tabloyu unutturmaya çalışmıştır.

♦ Oğlu Haluk‘un şahsında Türk gençliğine seslenen şiirlerini “Haluk’un Defteri” adlı kitabında toplamıştır. “Haluk’un Amentüsü“, “Promete”, “Haluk’un Vedaı”, “Ferda” bu kitaptaki şiirlerden bazılarıdır.

Meşrutiyet sonrasında Trablusgarp Savaşı’nın acıları daha silinmemişken İttihat Terakki’nin Meclis-i Mebusan’ı kapatmasına gösterdiği tepkiyi dile getirdiği “Doksan Beşe Doğru” şiiri ile o dönemin sosyal eleştirisini yaptığı hicviyesi “Han-ı Yağma” ve “Rübabın Cevabı” adlı şiirleri çok ünlüdür.

Çocuklar için hece ölçüsüyle ve yalın, açık bir Türkçeyle yazdığı “Şermin” adlı kitabı (1915) son dönem şiirleri içinde ayrı bir önem taşır.

Eserleri

• Rübab-ı Şikeste, Haluk’un Defteri Rübabın Cevabı, Tarih-i Kadim, Şermin